Singha Durbar को Revolving Door: Nepal का Education Minister हरूको छोटो कथा एउटा ministry, 60+ जना minister, अनि chair जुन कहिल्यै न्यानो हुँदैन।

September 14, 2026
Singha Durbar को Revolving Door: Nepal का Education Minister हरूको छोटो कथा एउटा ministry, 60+ जना minister, अनि chair जुन कहिल्यै न्यानो हुँदैन।
तपाईंलाई कहिल्यै लागेको छ कि Nepal मा education policy किन बारम्बार "फेरि सुरु" जस्तो हुन्छ? कारण सिम्पल छ — Ministry of Education 2007 B.S. मा बनेदेखि, यसमा साह्रै धेरै minister आए-गए। कोही वर्षौं बसे, कोही त १० दिनमै निस्किए। आउनुहोस् एक-एक गरी हेरौं।

अहिले Minister को हो?

पहिले Ministry को नाम "Ministry of Education, Science and Technology" थियो। तर May 13, 2026 मा PM Balendra Shah को सरकारले यसलाई restructure गर्यो, अनि दुई भाग बनायो: Ministry of Education and Sports, र नयाँ Ministry of Science, Technology and Innovation।

अहिले education को जिम्मा Sasmit Pokharel ले सम्हालेका छन् — उमेरमा हेर्दा सबैभन्दा young ministers मध्ये एक। जन्म 1996, Kathmandu Constituency 5 बाट Rastriya Swatantra Party (RSP) बाट March 2026 मा MP भए, अनि केही दिनमै Education, Science and Technology र Youth and Sports को Minister बने। May मा ministry split भएपछि, उनी नयाँ Ministry of Education and Sports को Minister भएर बसे।

१० दिनको Minister — सुन्दा अचम्म लाग्छ, तर सत्य हो

List मा एउटा नाम छ जुन सामान्यतया कोही ध्यान दिँदैन: Sushila Karki। उनले September 2025 मा जम्मा करिब १० दिन मात्र education portfolio सम्हालिन् — त्यो पनि ठीक Nepal को Gen-Z-led आन्दोलनको बीचमा, जसले त्यही महिना सरकार नै हल्लायो। १० दिन — यो ministry को सबैभन्दा छोटो tenure मध्ये एक हो।

किन यति चाँडो-चाँडो Minister फेरिन्छ?

अलि पछाडि हेर्ने हो भने pattern स्पष्ट देखिन्छ: पछिल्लो ३ वर्षमा (2023–2026) मात्र, ministry ले आधा दर्जनभन्दा बढी पटक नेतृत्व फेरेको छ — Shishir Khanal, Ashok Rai, Sumana Shrestha, Bidya Bhattarai, Raghuji Pant, Sushila Karki, Mahabir Pun, अनि अहिले Sasmit Pokharel। मतलब, average मा हरेक ४-५ महिनामा एउटा नयाँ minister। Comparison को लागि — दुनियाँका धेरै देशमा त २ वर्ष टिकेको minister लाई पनि "छोटो" मानिन्छ।

केही "First" Facts जुन Interesting छन्

  • Nepal को पहिलो Education Minister Nripa Jung Rana थिए, 2007 B.S. मा appoint भएका — ठीक त्यही वर्ष जब ministry नै बनेको थियो।
  • पहिलो महिला Education Minister Renu Kumari Yadav थिइन्, 2065 B.S. मा।
  • त्यसपछि Chitra Lekha Yadav, Sumana Shrestha, Bidya Bhattarai जस्ता थोरै महिलाले मात्र यो पद सम्हालेका छन् — ६० भन्दा बढी जनाको list मा।

पूरा Timeline (2007 B.S. देखि अहिलेसम्म)

साल (B.S.)Minister को नाम
2082 (चैत)Sasmit Pokharel
2082 (असोज)Mahabir Pun
2081 (बैशाख)Raghuji Panta
2081 (असार)Bidhya Bhattarai
2080Sumana Shrestha
2080Ashok Rai
2079Shishir Khanal
2078Devendra Paudel
2077Krishna Gopal Shrestha
2074Gopal Man Shrestha
2074Giriraj Mani Pokhrel
2073Dhaniran Poudel
2072Giriraj Mani Pokhrel
2070Chitralekha Yadav
2069Madhav Prasad Poudel
2068Din Nath Sharma
2067Gangalal Tuladhar
2066Ram Chandra Kushwaha
2065Renu Kumari Yadav
2064Pradeep Nepal
2063Dr. Mangalsiddhi Manandhar
2061Bimalendra Nidhi
2061Radha Kridhna Mainali
2060Hari Bahadur Basnet
2059Devi Prasad Ojha
2058Om Prasad Upadhyaya
2056Yog Prasad Upadhyaya
2055Arjun Narsingh KC
2053Devi Prasad Ojha
2052Govinda Raj Joshi
2051Modnath Prasrit
2048Ramhari Joshi
2048Govinda Raj Joshi
2047Dr. Keshar Jung Rayamajhi
2046Achut Raj Regmi
2044Parshu Narayan Chaudhary
2043Keshar Bahadur Bista
2041Shri Ranadhir Subba
2040Phatteman Singh Tharu
2038Narayan Dutta Bhatta
2037Marichman Singh Shrestha
2036Dr. Dambarnath Yadav
2035Pashupati Shumsher Jung Bahadur Rana
2033Dr. Tarka Bahadur Gurung
2032Radha Prasad Ghimire
2030Krishnaraj Aryal
2028Gyanendra Bahadur Karki
2026Narendra Kumar Pradhan
2025Gehendra Bahadur Rajbhandari
2025Basudev Prasad Dhungana
2024Surendra Bahadur Basnet
2023Kriti Nidhi Bista
2022Pushkar Nath Upreti
2019Kriti Nidhi Bista
2018Bishwa Bandhu Thapa
2017Anirudra Prasad Singh
2016Parshunarayan Chaudhary
2015Shri Ranadhir Subba
2014Laxmi Prasad Devkota
2012Balachandra Sharma
2010Tripukhar Singh Pradhan
2010Dr. Dilliraman Regmi
2009Sharada Shumsher
2007Nripa Jung Rana

Minister ले Actually के गर्छन्?

यो list लाई सिर्फ trivia जस्तो नलिनुहोस् — यो post साँच्चै important हो। President ले PM को सिफारिसमा, sitting parliament member मध्येबाट Education Minister छान्छन्। Appoint भएपछि, उनी constitutionally PM र Federal Parliament दुवैलाई जवाफदेही हुन्छन् — national education policy बनाउनेदेखि लिएर Ministry of Finance सँग मिलेर वार्षिक education budget तयार गर्नेसम्म, सबै काम उनकै जिम्मामा पर्छ।

Nepal को federal structure अनुसार, दैनिक काम प्रायः province र local government मा गइसकेको छ। तर overall direction दिने अनि local body लाई accountable बनाउने जिम्मा अझै यही ministry सँग नै छ — भलै त्यसको आफ्नै नेतृत्व चाहिं धेरैजसो policy असर देखिनुभन्दा पहिले नै फेरिइसक्छ।

अन्त्यमा एउटा कुरा

कुनै specific minister कस्तो थिए भन्ने कुरा छाडौं — turnover rate आफैंले एउटा कथा भन्छ। पछिल्लो एक दशकमा average मा हरेक वर्ष जति नयाँ अनुहार आउँदा, Nepal मा long-term education reform ले political will मात्र होइन, एउटा musical-chairs जस्तो cabinet पनि झेल्नुपर्छ। अर्को पटक कसैले "५ वर्षे education plan" घोषणा गर्दा, यो कुरा याद राख्नुहोस्। 

Related Information