"Buwa, Fee Tirna Baaki Xa" — भन्न नसकेको एउटा वाक्य यो लेख त्यो हरेक student को लागि हो जसले फोनमा "सबै ठीक छ" भन्छ, तर मनमा त्यो ठीक हुँदैन।

September 15, 2026

No Image Available

महिनाको त्यो एउटा दिन आउँछ — जब college बाट notice आउँछ: "Fee due date approaching." अनि त्यही रात, फोन हातमा लिएर ghar कल गर्ने बेला, औंलाले number त dial गर्छ, तर मुखले शब्द निस्कँदैन। "Buwa, college ko fee tirna baaki xa" — यो एउटा साधारण वाक्य हो, तर बोल्न किन यत्ति गाह्रो हुन्छ?

किनभने त्यो वाक्यको पछाडि अर्को कुरा लुकेको हुन्छ

Fee को कुरा गर्दा, असलमा हामी पैसाको कुरा गर्दैनौं। हामी त्यो कुरा गर्छौं जुन भन्न सक्दैनौं:

"Buwa ले अलि दिन paisa पठाउन ढिलो गर्नुभयो भने, उहाँले साँच्चै कति struggle गर्दै हुनुहुन्छ होला?"

"Ama ले फेरि कसैसँग सापटी लिनुपर्ला कि?"

"मैले फेरि पैसा मागें भने, उहाँहरूले 'यसले धेरै खर्च गर्छ' भनेर सोच्नुहुन्छ कि?"

यो guilt नयाँ होइन — तर यो हरेक महिना उस्तै भारी हुन्छ।

हामी किन साँचो कुरा लुकाउँछौं

फोनमा ama ले सोध्नुहुन्छ, "खाना खायौ? पैसा पुग्यो?" अनि हामी भन्छौं, "अँ, सबै ठीक छ।"

तर सत्य के हो भने — त्यो हप्ता maggi खाएर बसेको हुन्छ, room rent ३ दिन ढिलो तिरेको हुन्छ, अनि fee को tension ले राति निद्रा नआएको हुन्छ। तर यो सब कुरा भन्दैनौं, किनभने हामी थाहा छ, यो सुनेर ama-buwa ले आफैलाई दोष दिनुहुन्छ।

यो love हो, तर यो एक किसिमको थकाउने love पनि हो — जहाँ हामी आफ्नो दुःख लुकाएर अरूको दुःख कम गर्न खोज्छौं।

Fee भनेको Number मात्र होइन

College ले त एउटा number देखाउँछ — "Rs. 45,000 due"। तर त्यो number को पछाडि के छ, त्यो college लाई थाहा हुँदैन:

त्यो number भनेको buwa ले खेतमा अरू दुई महिना extra काम गर्नुपर्ने हो।
त्यो number भनेको ama ले आफ्नो गहना बन्धक राख्ने कि नराख्ने सोच्नुपर्ने हो।
त्यो number भनेको घरमा भएको बाख्रा वा गाई बेच्ने कि नबेच्ने निर्णय हो।

Student को लागि, fee त एउटा deadline मात्र होइन — यो घरको पसिना, घरको sacrifice, अनि घरको भरोसाको proof हो।

अहिले त झन् बोझ दोब्बर भएको छ — Cylinder अनि Baadhi

यो साल त झन् गाह्रो भएको छ। एकातिर, Kathmandu Valley लगायत ठाउँहरूमा गैस cylinder को shortage ले room मा बस्ने student लाई थकाइरहेको छ — line मा घण्टौं उभिनु, फेरि पनि cylinder नपाउनु, अनि पाए पनि extra पैसा तिर्नुपर्नु। महिनाको बजेट पहिल्यै tight हुन्छ, त्यसमा यो थप खर्च।

अर्कोतिर, Asar-Bhadra महिनामा आएको त्यो डरलाग्दो बाढी-पहिरोले Nuwakot, Rasuwa, Dhading, Gorkha जस्ता जिल्लामा घरबार नै बगाइदियो। कतिको घर पूरै भत्कियो, कतिको खेत माटोमुनि पुरियो, कतिले त आफ्नै परिवारको सदस्य नै गुमाए। यदि तपाईंको ghar त्यही क्षेत्रमा पर्छ भने, "college fee तिर्ने कि नतिर्ने" भन्ने प्रश्न त धेरै टाढाको कुरा भइसक्यो — अहिले त buwa-ama ले घर फेरि उठाउने कि नउठाउने भन्नेमै जुधिरहनुभएको छ।

यस्तो बेलामा फोनमा "college ko fee tirna baaki xa" भन्न अझ गाह्रो हुन्छ — किनभने थाहा हुन्छ, ghar मा त्योभन्दा ठूलो संकट छ। त्यसैले धेरै student ले आफ्नो fee tension लाई पूरै चुपचाप बोक्छन्, एक्लै — किनकि ghar लाई अरू भार थप्न मन लाग्दैन।

यदि तपाईं यही अवस्थामा हुनुहुन्छ भने — college लाई scholarship, fee-deferment, वा installment को बारेमा सिधै सोध्नुहोस्। धेरै संस्थाले प्राकृतिक प्रकोपबाट प्रभावित परिवारका विद्यार्थीलाई विशेष सहयोग दिने प्रावधान राख्छन्, तर धेरैलाई यो थाहै हुँदैन किनभने कोही सोध्दैन।

तर एउटा कुरा बुझ्नु जरुरी छ

यदि तपाईं अहिले यही feeling मा हुनुहुन्छ भने — यो feeling तपाईं मात्रको होइन। Nepal भरि, हजारौं student हरूले यही रात, यही guilt, यही चुपचाप struggle भोगिरहेका छन्। तपाईं कमजोर भएर होइन, तपाईं जिम्मेवार भएर नै यो भार महसुस गर्नुहुन्छ।

अनि ghar मा भन्ने कुरा कमजोरी होइन — यो trust हो। ama-buwa ले तपाईंलाई पढाउनको लागि जति sacrifice गर्नुभयो, उहाँहरूले साँचो कुरा जान्न पाउनु पनि उहाँहरूको हक हो। सबै कुरा एकैचोटी भन्न गाह्रो हुन सक्छ, तर सानो-सानो साँचो कुरा भन्दै जाँदा, त्यो भार अलि हल्का हुन्छ — किनकि अब त्यो भार तपाईं एक्लैले मात्र बोक्नु पर्दैन।

अन्त्यमा

"Buwa, fee tirna baaki xa" — यो वाक्य भन्न गाह्रो लाग्छ। तर यो भनिसकेपछि, प्रायः थाहा हुन्छ — buwa ले जति सोचेको थियौं, त्यति भन्दा बढी बुझ्नुहुन्छ। किनकि उहाँहरू पनि त्यही बाटोबाट हिँडेर आउनुभएको हो।

तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। अनि यो struggle, यो चुपचाप बोकेको भार — यो permanent छैन। यो त तपाईंको story मा एउटा अध्याय मात्र हो, जुन एक दिन तपाईंले गर्व साथ सम्झनुहुनेछ।